Dzięki gwarancji bankowej, firma może zwiększyć swoją wiarygodność w oczach partnerów biznesowych, a także zapewnić sobie większą swobodę działania i korzystniejszą pozycję negocjacyjną. Taki produkt bankowy sprawdza się zarówno w przypadku podmiotów z wieloletnim stażem rynkowym, jak i nowych przedsiębiorstw.

W przeciwieństwie do wielu innych sposobów zabezpieczania wzajemnych zobowiązań, gwarancja bankowa ma abstrakcyjny charakter (tzn. zakres zobowiązania banku-gwaranta nie jest uwarunkowany zakresem zobowiązania, określonym w umowie pomiędzy kontrahentami), a przy tym pozwala uprawnionemu podmiotowi natychmiast otrzymać należną kwotę. W praktyce, instrument ten niesie wiele korzyści zarówno dla kontrahenta-wierzyciela, jak i kontrahenta-dłużnika. O tym, jakie to korzyści i na czym właściwie polega działanie gwarancji bankowych przeczytasz w poniższym artykule.

Co to jest gwarancja bankowa?

Art. 81 Prawa bankowego stanowi, że gwarancja bankowa jest jednostronnym, udzielonym na piśmie zobowiązaniem banku-gwaranta do zrealizowania na rzecz beneficjenta gwarancji ustalonego świadczenia pieniężnego – wówczas, gdy zostaną spełnione ku temu określone przesłanki. Inaczej mówiąc, bank wypłaca beneficjentowi gwarancji żądaną kwotę w sytuacji, gdy jej zleceniodawca nie wywiąże się ze swoich zobowiązań względem beneficjenta, tj. nie wykona postanowień zawartego z nim kontraktu, albo wykona je w sposób niespełniający uzgodnionych kryteriów.

Zleceniodawca i beneficjent gwarancji bankowej

Co istotne, zleceniodawca nie jest stroną gwarancji bankowej, lecz podmiotem, który jedynie zleca jej wystawienie. W przypadku takiego instrumentu stronami są: bank-gwarant (podmiot zobowiązany) oraz beneficjent (podmiot uprawniony).

Zleceniodawcami gwarancji bankowych mogą być zarówno przedsiębiorcy, w tym spółki handlowe, jak i osoby oraz instytucje, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Beneficjentami gwarancji mogą być zaś osoby fizyczne, osoby prawne, spółki prawa handlowego niemające statusu osoby prawnej, a także inne podmioty posiadające zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Z powyższego wynika zarazem, że o ile beneficjentem nie może być sama spółka cywilna, o tyle jej wspólnicy już tak.

Rodzaje gwarancji bankowych

Gwarancja bankowa to narzędzie służące nie tylko do zabezpieczenia zapłaty za sprzedany towar czy wykonaną usługę. W praktyce, zakres jej zastosowań jest bardzo szeroki, o czym świadczy poniższa lista najczęściej wykorzystywanych rodzajów gwarancji bankowych:

  • gwarancja zapłaty za towary lub usługi,
  • gwarancja spłaty kredytu,
  • gwarancja dobrego wykonania kontraktu,
  • gwarancja zapłaty rat leasingowych,
  • gwarancja zapłaty akredytywy,
  • gwarancja zapłaty rat leasingowych,
  • gwarancja wadialna (przetargowa),
  • gwarancja zapłaty długu celnego,
  • gwarancja zabezpieczająca należności podatkowe.

Warto zauważyć, że gwarancją bankową można objąć praktycznie dowolną wierzytelność: już istniejącą, przyszłą, warunkową, bezwarunkową, wymagalną czy niewymagalną.

Jak uzyskać gwarancje bankową?

Niezależnie od rodzaju gwarancji bankowej, każdy podmiot ubiegający się o poręczenie musi liczyć się z koniecznością dopełnienia pewnych formalności. W pierwszej kolejności trzeba złożyć zlecenie udzielenia gwarancji lub ewentualnie wniosek o zawarcie umowy ramowej gwarancji. Wymagane jest przy tym dołączenie dokumentów określających status prawny firmy oraz dokumentów finansowych, umożliwiających ocenę jej zdolności kredytowej. Dodatkowo, bank może zbadać także sytuację finansową potencjalnego beneficjenta gwarancji.

Zwykle konieczne jest również wniesienie odpowiednich zabezpieczeń – może to być np. zastaw, hipoteka albo weksel in blanco. Zapewniają one bankowi ochronę na wypadek, gdyby zamiast zleceniodawcy, był zmuszony do uregulowania zobowiązania wobec kontrahenta-wierzyciela.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Gwarancja bankowa umożliwia kontrahentowi-wierzycielowi zabezpieczenie się na wypadek trudności finansowych czy złej woli kontrahenta-dłużnika. Z drugiej strony, jest ona również dużym atutem z punktu widzenia zleceniodawcy, gdyż już samo jej wystawienie świadczy o tym, że firma jest godnym zaufania partnerem biznesowym. A to za sprawą faktu, że z gwarancji bankowej mogą korzystać wyłącznie podmioty, które odznaczają się stabilną sytuacją finansową, a przy tym rokują utrzymanie takiego stanu rzeczy w okresie ważności poręczenia.

Co więcej, instrument ten nie wymaga angażowania środków własnych, a co za tym idzie, nie pogarsza płynności finansowej przedsiębiorstwa. Dlatego też każda firma z sektora MSP powinna, w razie potrzeby, przynajmniej wziąć pod uwagę możliwość skorzystania z takiego rozwiązania.


Radosław Michaś – Specjalista ds. Kredytów, Leasingów i Funduszy Europejskich – Bankowość Firmowa.PL