Spłata kredytu lub pożyczki może być zabezpieczona na kilka różnych sposobów. Wśród nich znajdują się często ze sobą mylone: poręczenie oraz gwarancja bankowa. Poniżej wyjaśniamy czym jest poręczenie bankowe oraz gwarancja bankowa, a także jakie występują pomiędzy nimi różnice.

Zarówno gwarancja, jak i poręczenie bankowe mają na celu zabezpieczyć pożyczkodawcę na wypadek niewypłacalności dłużnika. Gdy nie jesteśmy w stanie uregulować zaciągniętego zobowiązania finansowego, nasz wierzyciel może zwrócić się do podmiotu udzielającego nam gwarancji lub poręczenia z żądaniem jego spłaty. W praktyce, już w tym miejscu pojawia się istotna różnica pomiędzy wspomnianymi rozwiązaniami. Otóż w przypadku gwarancji to bank jest podmiotem zabezpieczającym zapłatę, natomiast poręczenia udzielają przeważnie osoby fizyczne – które zabezpieczają w ten sposób dług zaciągnięty przez inną osobę, np. rodziców, brata czy partnera.

Czym jest poręczenie bankowe?

Poręczenie to jednostronna czynność prawna, na mocy której poręczyciel, na przykład bank, rodzic lub partner, zobowiązuje się spłacić nasze zobowiązanie w sytuacji, gdy my nie będziemy w stanie wywiązać się z takiego obowiązku. Gdy nie płacimy w terminie rat kredytu lub pożyczki, wierzyciel ma prawo zwrócić się do osoby poręczającej nasz kredyt lub pożyczkę i wyegzekwować od niej należną płatność. Co ważne, poręczenie jest sporządzane na piśmie pod rygorem nieważności, a zasady dotyczące jego działania i stosowania reguluje szczegółowo Kodeks Cywilny. Może stanowić ono czynność bezpłatną lub odpłatną – tak jest w sytuacji, gdy spłatę poręcza instytucja finansowa.

Poręczenie pożyczki lub kredytu to ogromna odpowiedzialność, a zarazem kwestia zaufania do dłużnika i przekonania, że nie zaniedba on spłaty swojego zobowiązania. Co istotne jednak, z przepisów Kodeksu Cywilnego wynika, że poręczyciel może żądać zwrotu środków od osoby, której dług spłacił.

Poręczenie bankowe – wzór i najważniejsze elementy umowy

Niezależnie, czy jesteśmy wierzycielem, czy też stroną udzielającą lub korzystającą z poręczenia, musimy zwrócić uwagę na treść umowy poręczenia. To o tyle ważne, że poręczenie kredytu lub pożyczki może przybierać różne formy: można poręczyć wyłącznie niespłaconą wartość kapitału, albo całe zobowiązanie, co jest równoznaczne z koniecznością spłaty kapitału, odsetek oraz innych opłat towarzyszących zobowiązaniu.

Poza zakresem odpowiedzialności poręczyciela należy sprecyzować również, kiedy wierzyciel może zażądać od niego spłaty zobowiązania; w praktyce, powinien mieć taką możliwość dopiero wówczas, gdy nie jest w stanie wyegzekwować należności od kredytobiorcy. Dobrze jeśli znajduje się też zapis zapewniający poręczycielowi natychmiastowy dostęp do informacji o każdej zwłoce w spłacie zadłużenia; pozwoli mu on w porę przygotować się na nadejście ewentualnych wydatków. Poza tym, powinien pojawić się również wymóg, że każda zmiana umowy kredytowej musi być opatrzona podpisem poręczyciela – co zabezpieczy go na wypadek zwiększenia kwoty pożyczki lub kredytu.

Czym jest gwarancja bankowa?

Gwarancje bankowe, w przeciwieństwie do poręczeń, są udzielane wyłącznie przez banki  i pojawiają się w relacjach pomiędzy przedsiębiorstwami. Wyróżnia je przede wszystkim abstrakcyjny charakter, czyli fakt, że zakres zobowiązania banku-gwaranta nie jest uwarunkowany ważnością i zakresem zobowiązania wynikającego z umowy łączącej kontrahentów. Charakteryzują się też możliwością natychmiastowego uzyskania przez beneficjenta gwarancji żądanej kwoty. Jeśli nie wywiążemy się z postanowień umowy zawartej z kontrahentem-beneficjentem gwarancji, albo wykonamy je w sposób niespełniający uzgodnionych założeń, może on zgłosić się do banku-gwaranta z żądaniem zapłaty należnej kwoty.

Co ważne, by móc zlecić wystawienie gwarancji na rzecz danego kontrahenta, musimy posiadać wymaganą zdolność kredytową oraz odpowiednie zabezpieczenie akceptowane przez bank.

Gwarancja bankowa – bogatszy zakres zastosowań

Gwarancja bankowa ma znacznie szerszy zakres zastosowań zarówno od poręczenia, jak i innych form zabezpieczenia płatności lub wykonania umowy, o czym świadczy choćby duża liczba różnych wariantów tego typu usługi. W praktyce, możemy wyróżnić między innymi gwarancję:

  • zapłaty za towary lub usługi – zabezpieczającą otrzymanie płatności przez beneficjenta gwarancji,
  • dobrego wykonania kontraktu – zabezpieczającą beneficjenta na wypadek niewywiązania się przez nas z założeń zawartego kontraktu,
  • przetargową – gdzie bank zobowiązany jest zapłacić beneficjentowi wskazaną w treści gwarancji sumę w sytuacji, gdy odmówimy zawarcia umowy na warunkach oferty,
  • zwrotu zaliczki – zabezpieczającą zwrot przedpłaty otrzymanej od nas przez zleceniodawcę z tytułu zawiązanego kontraktu.

Poza tym, na rynku dostępne są jeszcze gwarancje celne, zapłaty rat leasingowych, zapłaty weksla, czy też gwarancje zabezpieczające należności podatkowe. W praktyce więc, gwarancją bankową możemy objąć w zasadzie każdą możliwą wierzytelność – niezależnie czy istnieje w momencie wystawienia gwarancji, czy też dopiero powstanie w przyszłości.

Podsumowanie

Reasumując, w porównaniu do poręczeń, gwarancje są udzielane wyłącznie przez banki i co do zasady stanowią usługę odpłatną. Ponadto, są wykorzystywane głównie przy transakcjach opiewających na wysokie kwoty, a przy tym mają abstrakcyjny charakter. Ta ostatnia właściwość oznacza, że kwota gwarancji nie zależy od wysokości gwarantowanego zobowiązania – poręczenie zawsze ściśle wiąże się z wysokością poręczanego długu.


Radosław Michaś – Specjalista ds. Kredytów, Leasingów i Funduszy Europejskich – Bankowość Firmowa.PL