Poszukiwanie rozwiązań zmniejszających skalę nadużyć i oszustw podatkowych to jedno z kluczowych zadań Ministerstwa Finansów. Jednym z najnowszych instrumentów, który ma pomóc w ich realizacji jest tzw. split payment. Poniżej wyjaśniamy, kogo dotyczy i czym jest podział płatności.

Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności stosowany jest między innymi w Czechach, Turcji, we Włoszech, a od 1 lipca 2018 roku również w Polsce. Dotyczy on wyłącznie transakcji zawieranych między podatnikami VAT: występuje w relacjach firma-firma jako instrument, który ma na celu poprawienie ściągalności podatku VAT. Jakie są zasady podziału płatności? Dla kogo jest on obowiązkowy? Czy split payment generuje jakieś korzyści dla samych przedsiębiorstw? Co jeszcze trzeba o nim wiedzieć by nie narazić się fiskusowi?

Czym jest podział płatności?

Podstawową cechą podziału płatności jest fakt, że ma on charakter dobrowolny, a decyzja o skorzystaniu z niego leży po stronie nabywcy dóbr lub usług. Ten ostatni, decyduje w jaki sposób chciałby rozliczyć zawieraną transakcję; uściślając, kupujący określa czy przeleje sprzedawcy całą kwotę brutto widniejąca na fakturze VAT na jeden rachunek bankowy, czy też zamierza zastosować mechanizm podzielonej płatności. Tę drugą opcję wybiera poprzez użycie specjalnego komunikatu przelewu, w którym podawane są:

  • numer faktury, której dotyczy płatność,
  • NIP sprzedawcy,
  • wydzielona kwota brutto oraz kwota VAT, która jest przekazywana na rachunek VAT sprzedawcy.

Na tym w zasadzie kończą się obowiązki nabywcy korzystającego ze split payment – za wszelkie inne formalności odpowiadają już banki prowadzące rachunki stron transakcji.

Podstawowe zasady podziału płatności

Na czym polega podział płatności

Nabywca, poprzez skorzystanie z komunikatu przelewu sprawia, że kwota netto z faktury trafia na zwykły rachunek bankowy sprzedawcy, natomiast kwota podatku VAT jest automatycznie przelewana na rachunek VAT sprzedawcy; od momentu wprowadzenia split payment jest to możliwe, ponieważ ustawodawca zobowiązał banki do tego, by każdemu podatnikowi VAT otworzyły dodatkowy, specjalny rachunek do rozliczania podatku VAT. Co istotne, o ile ze środków przekazywanych na konto podstawowe przedsiębiorca może swobodnie korzystać, o tyle do środków znajdujących się na rachunku VAT ma ograniczony dostęp. Ważną zasadą podziału płatności jest również fakt, że może być przeprowadzany wyłącznie w przypadku transakcji rozliczanych w polskiej walucie.

Co można zrobić ze środkami na rachunku VAT?

Jedna z najważniejszych cech podziału płatności polega na tym, że środki dostępne na rachunku VAT można przeznaczyć tylko na określone cele. Rachunek ten pozostaje pod stałym nadzorem organów podatkowych, a przedsiębiorca może za jego pomocą jedynie:

  • gromadzić należności VAT przekazywane przez nabywców,
  • płacić swoim dostawcom część VAT z transakcji,
  • regulować należności podatkowe VAT na rzecz urzędu skarbowego.

Co ważne, podatnik może wystąpić do urzędu skarbowego z wnioskiem o uwolnienie środków z rachunku VAT i przekazanie ich na rachunek prowadzony dla celów związanych z działalnością gospodarczą. Naczelnik US ma 60 dni na jego rozpatrzenie i wydanie ostatecznej decyzji w tym zakresie. Jego pole manewru interpretacyjnego jest niestety dość szerokie, ponieważ przesłanką, która może zadecydować o udzieleniu odpowiedzi negatywnej jest szeroko rozumiana „uzasadniona obawa wystąpienia zaległości podatkowej”. Warto jednak podkreślić, że uczciwi przedsiębiorcy, którzy na czas rozliczają się z fiskusem nie powinni mieć problemów z uzyskaniem zgody na przelew środków.

Split payment – atrakcyjne zachęty dla przedsiębiorców

Do korzystania ze split payment mają zachęcać przedsiębiorców nie tylko proste zasady podziału płatności, ale również atrakcyjne zachęty. Przedsiębiorcy, którzy zdecydują się na takie rozwiązanie mogą liczyć na:

  • otrzymanie zwrotu VAT w ciągu 25 dni, licząc od dnia złożenia deklaracji VAT, i to bez konieczności spełniania dodatkowych kryteriów (przypomnijmy, że standardowy okres oczekiwania wynosi aż 60 dni);
  • odstąpienie od stosowania zasady solidarnej odpowiedzialności – dotyczącej towarów, do których odnosi się załącznik nr 13 do ustawy o VAT;
  • obniżenie kwoty podatku do zapłaty (kwota jest wyliczana na podstawie ustalonego wzoru) w sytuacji, gdy podatek z rachunku VAT zostanie opłacony przed ustalonym dniem płatności;
  • w razie powstania zaległości, odstąpienie od zastosowania sankcyjnej stawki odsetek – pod warunkiem, że w danym okresie co najmniej 95 proc. faktur podatnik opłacił w ramach mechanizmu podzielonej płatności.

Do podanej listy ustawodawca może z czasem dołączyć kolejne atrakcyjne dla podatników rozwiązania. Niewykluczone również, że w przyszłości split payment będzie miał charakter obowiązkowy.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Przedsiębiorca powinien mieć świadomość faktu, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma prawa zabronić kontrahentowi stosowania mechanizmu podzielonej płatności. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by wynegocjował z nim zachowanie dotychczasowego sposobu rozliczeń. Póki takie rozwiązanie jest dobrowolne, forma rozliczania transakcji jest kwestią umowy między stronami.

  
Radosław Michaś – Specjalista ds. Kredytów, Leasingów i Funduszy Europejskich – Bankowość Firmowa.PL