W przypadku osób fizycznych, zarejestrowanie firmy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oznacza zarazem jej zgłoszenie do urzędu skarbowego. Wiąże się z tym m.in. konieczność dokonania – niełatwego – wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym. Trudności może sprawić również samo późniejsze rozliczanie podatków w firmie. Jak powinno ono wyglądać w sytuacji, gdy przedsiębiorca korzysta z kredytu lub leasingu? Co można w tym wypadku zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu?

Dla porządku wspomnijmy, że obowiązek rozliczania podatku dochodowego spoczywa na wszystkich osobach fizycznych (PIT) oraz osobach prawnych (CIT), które uzyskują w danym roku podatkowym dochody. Jeśli chodzi o te pierwsze, to są wśród nich m.in. przedsiębiorcy prowadzący firmy jednoosobowe, a także wspólnicy spółek osobowych i spółek cywilnych. W przypadku PIT oraz CIT opodatkowaniu podlega dochód, czyli kwota stanowiąca różnicę pomiędzy przychodami a kosztami ich uzyskania.

Poniżej przedstawiamy, co trzeba wiedzieć o rozliczaniu podatków w firmie, jeśli korzystamy z kredytu i/lub leasingu.Dla porządku wspomnijmy, że obowiązek rozliczania podatku dochodowego spoczywa na wszystkich osobach fizycznych (PIT) oraz osobach prawnych (CIT), które uzyskują w danym roku podatkowym dochody. Jeśli chodzi o te pierwsze, to są wśród nich m.in. przedsiębiorcy prowadzący firmy jednoosobowe, a także wspólnicy spółek osobowych i spółek cywilnych. W przypadku PIT oraz CIT opodatkowaniu podlega dochód, czyli kwota stanowiąca różnicę pomiędzy przychodami a kosztami ich uzyskania. Poniżej przedstawiamy, co trzeba wiedzieć o rozliczaniu podatków w firmie, jeśli korzystamy z kredytu i/lub leasingu.

Podatek dochodowy a kredyt – podstawowe informacje

Zaciągnięcie kredytu firmowego nie prowadzi do powstania przychodu podatkowego, a co za tym idzie – nie podlega on opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, czy też podatkiem dochodowym. Oznacza to, że w tym wypadku spłacane raty nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Konkretniej mówiąc, nie może być do nich zaliczona kapitałowa część raty. Koszt uzyskania przychodu może za to stanowić odsetkowa część raty, a także wydatki okołokredytowe.

Jakie koszty związane z kredytem obniżają podatek dochodowy?

Co oczywiste, odsetki od kredytu będziemy mogli zaliczyć do kosztów tylko wówczas, gdy zobowiązanie zaciągamy na cele bezpośrednio związane z działalnością gospodarczą. Zgodnie z przepisami Ustawy o PIT oraz Ustawy o CIT, wydatek musi w jakimś stopniu przyczyniać się do powstania przychodu lub zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów. Wspomniana możliwość przysługuje nam niezależnie od rodzaju kredytu, jaki zaciągamy na firmę. Istotny jest przy tym fakt, że odsetki te musimy faktycznie zapłacić i zaksięgować. Jeśli zostały naliczone przez bank, ale ich nie zapłaciliśmy, nie będą dla nas kosztem uzyskania przychodu.

Podatek dochodowy obniżą też inne wydatki związane z kredytem. Do kosztów uzyskania przychodu możemy zaliczyć prowizje i opłaty bankowe związane z uzyskaniem, bądź spłatą kredytu firmowego, a także składki na jego ubezpieczenie. Jeśli mowa o tych ostatnich, to nie będzie to jednak możliwe w przypadku ubezpieczenia na życie – nawet jeśli bank narzuca nam obowiązek jego wykupienia. Podobnie jak przy odsetkach, wspomniane typy wydatków możemy odliczyć od podatku dopiero w momencie ich faktycznego poniesienia.

Działalność prowadzona w nieruchomości kupionej na kredyt „prywatny”

Warto wiedzieć, że do kosztu uzyskania przychodu możemy też czasem zaliczyć wydatki związane z kredytem, który zaciągnęliśmy nie na firmę, lecz jako osoba fizyczna. W praktyce, chodzi tu jedynie o ściśle określone przypadki, m.in. sytuację, w której do prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystujemy część powierzchni nieruchomości, zakupionej na kredyt hipoteczny (z oferty dla klientów indywidualnych). Jeśli na przykład 30 proc. powierzchni mieszkania lub domu przeznaczyliśmy na cele związane z działalnością, to właśnie taką część wydatków „kredytowych” możemy wrzucić w firmowe koszty. Tymi wydatkami będą w tym wypadku głównie odsetki od kredytu hipotecznego oraz ewentualne składki na ubezpieczenie kredytu.

Podatek dochodowy a leasing – podstawowe informacje

Liczne wydatki – także te, które można odliczyć od podatku – występują również przy leasingu. Poza stałymi, comiesięcznymi ratami leasingowymi, możemy ponosić tutaj dodatkowo takie koszty jak:

  • Opłata początkowa (inicjalna), którą regulujemy najczęściej w momencie zawarcia umowy. Stanowi ona rodzaj wkładu własnego. Im jest wyższa, tym wyższe są raty leasingowe, ale również tym większe mamy szanse na wynegocjowanie korzystnych warunków umowy.
  • Cena wykupu leasingowanego przedmiotu, czyli kwota za jaką możemy ewentualnie wykupić go na własność po zakończeniu umowy.
  • Ubezpieczenie przedmiotu leasingu (zwykle, choć nie zawsze jego koszt ponosi leasingobiorca).
  • Depozyt gwarancyjny, czyli swego rodzaju kaucja, która jest zwracana po zakończeniu umowy.
  • Wydatki związane z transportem oraz ewentualnie montażem leasingowanego przedmiotu.

 W przypadku wielu spośród tego typu kosztów często pojawiają się wątpliwości, jak powinny być rozliczone. Sprawy nie ułatwia fakt, że dostępne są dwa rodzaje leasingu (operacyjny oraz finansowy), które nie tylko działają na nieco innych zasadach, ale również właśnie narzucają różne rozwiązania w zakresie rozliczania kosztów. Inaczej mówiąc, każdy z nich generuje dla przedsiębiorcy różne zestawy korzyści podatkowych.

Podatek dochodowy a leasing finansowy

Leasing finansowy w pewnym sensie można porównać do kredytu lub pożyczki, ponieważ nabywany przy jego pomocy środek trwały zasila stan majątkowy leasingobiorcy. W tym wypadku „pożyczane” są po prostu nie środki pieniężne, lecz aktywa rzeczowe. O finansowej odmianie leasingu mówimy wtedy, gdy jego umowa spełnia następujące warunki:

  • obowiązuje przez określony czas (zwykle zbliżony do normatywnego okresu amortyzacji przedmiotu leasingu),
  • leasingobiorca dokonuje odpisów amortyzacyjnych (ma do tego prawo, ponieważ od strony księgowej jest traktowany jako właściciel leasingowanego przedmiotu),
  • suma opłat przewidzianych w umowie (pomniejszona o podatek VAT) jest równa lub wyższa od początkowej wartości leasingowanego przedmiotu.

Jeśli chodzi o korzyści podatkowe, to leasing finansowy daje możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych oraz odsetkowej części rat leasingowych. Pozostałych, dodatkowych opłat nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu.

Podatek dochodowy a leasing operacyjny

W tym przypadku, opłaty przewidziane w umowie są przychodem leasingodawcy a kosztem leasingobiorcy – kosztem, który może obniżyć jego podstawę opodatkowania. Aby było to jednak możliwe, muszą zostać spełnione takie warunki jak:

  • Czas trwania umowy leasingu powinien odpowiadać co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji środka trwałego; w przypadku nieruchomości jest to minimum 10 lat
  • Leasingowany przedmiot stanowi składnik majątku leasingodawcy i to on dokonuje odpisów amortyzacyjnych
  • Suma opłat określonych w umowie (pomniejszona o podatek VAT) jest wyższa lub równa od początkowej wartości leasingowanego przedmiotu.

Korzystając z leasingu operacyjnego, do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć m.in. ratę leasingową (całą), czynsz inicjalny, prowizje i opłaty manipulacyjne, a także wydatki związane z użytkowaniem przedmiotu leasingu (np. ubezpieczenie, paliwo, konserwacja, itp). To sprawia, że dla zdecydowanej większości przedsiębiorców, ta odmiana leasingu jest podatkowo korzystniejsza od leasingu finansowego.

Leasing finansowy może być jednak korzystniejszy pod względem podatkowym w sytuacji, gdy rozliczamy się za pomocą ryczałtu. Ponieważ w tym wypadku koszty nie wpływają na wysokość podstawy opodatkowania, możliwość zaliczenia licznych wydatków (w tym całej raty leasingowej) do kosztów uzyskania przychodu nie daje w zasadzie żadnych korzyści.
Kredyt czy leasing  - podsumowanie

Wpływ na sposób rozliczania podatków w firmie to kwestia, którą zdecydowanie warto wziąć pod uwagę rozważając wybór pomiędzy kredytem a leasingiem. Choć każdy ze wspomnianych sposobów finansowania generuje pewne korzyści finansowe, to jednak ich zestaw będzie różny w zależności od tego, czy wybierzemy kredyt, leasing operacyjny czy leasing finansowy. Pamiętajmy też, że opłacalność danego rozwiązania może również zależeć od formy opodatkowania podatkiem dochodowym.

 
Radosław Michaś – Specjalista ds. Kredytów, Leasingów i Funduszy Europejskich – Bankowość Firmowa.PL