Celem każdego przedsiębiorstwa jest bez wątpienia osiąganie zysków i realizowanie wyznaczonych sobie celów strategicznych. Również w finansach cele są krótko i długoterminowe. W długofalowych planach firma zorientowana jest na wypracowanie odpowiednich zysków, a w krótszej perspektywie czasowej ważniejsze jest zapewnienie płynności finansowej. Te dwa terminy nie oznaczają bowiem tego samego i zdarza się, że firma wykazuje dużą rentowność, ale nie ma płynności finansowej bądź odwrotnie, ma dobrą płynność finansową, ale na koniec roku wykazuje straty. Co określamy więc płynnością finansową i jakie istnieją instrumenty finansowe, by ją zachować?

Co to jest płynność finansowa?

Terminowe opłacanie wszelkich świadczeń pracowniczych, opłat, związanych z prowadzeniem działalności czy regulowanie na czas transakcji kupna towarów bądź realizacji usług oznacza, że firma ma płynność finansową. W skrócie więc firma, która na bieżąco reguluje swoje wszystkie krótkoterminowe zobowiązania, ma płynność finansową. Teoretycznie więc wystarczy, by obroty były wyższe niż koszty albo by bilans zysków i strat równy był zeru. W praktyce jednak, mimo wysokich obrotów, firma może mieć problemy z płynnością finansową, jeśli kontrahenci nie regulują terminowo należności. Płynność finansową należy więc na bieżąco weryfikować, by:
- mieć pewność, że jest się wypłacalnym,
- nie zamrażać części kapitału obrotowego, gdyż wpływa to na obniżenie rentowności firmy.
Zapewnienie płynności finansowej jest bardzo ważne również dla zachowania pozytywnego wizerunku firmy na zewnątrz. Większość kontrahentów oprócz weryfikowania rentowności firmy, sprawdza także na podstawie jej majątku trwałego czy publikowanych raportów finansowych jej płynność finansową.

Jak zachować płynność finansową firmy?


By móc pokryć wszystkie bieżące zobowiązania, firma musi dysponować realnymi środkami finansowymi. Nie ma więc znaczenia ilość podpisanych kontraktów, jeśli klienci nie będą regulować na czas płatności. Dlatego dla zachowania płynności finansowej ważne jest zarówno sprawdzanie stanu płatności, jak i posiadanie odpowiednich rezerw, by mimo opóźnień płatniczych klientów, móc w terminie regulować własne zobowiązania. Dla wyliczenia płynności finansowej stosuje się odpowiednie wskaźniki:

- wskaźnik bieżącej płatności, określa, w jakim stopniu (najlepiej, jeśli utrzymuje się powyżej 1,2 - 2,0) dane przedsiębiorstwo może spłacić wszelkie zobowiązania za pomocą środków, ulokowanych w aktywach (np. należności, inwestycje, akcje, obligacje). Dzięki takiemu wskaźnikowi przedsiębiorca ma pełną świadomość, czy upłynnienie wszystkich aktywów bieżących, pozwoli mu spłacić zobowiązania finansowe.
- poprzez wskaźnik szybkiej płynności określa się wartość tych aktywów, które można szybko spieniężyć, a więc wszelkiego rodzaju należności z pominięciem akcji czy magazynowanych towarów.
- wskaźnik płynności gotówkowej, zwanej też natychmiastową, uwzględnia tylko wszelkie środki w kasie firmy czy na koncie bankowym, a więc gotówkę, którą firma w danym momencie dysponuje.

Dla zachowania właściwej płynności finansowej nie wystarczy tylko wyliczanie wskaźników, należy też kontrolować:

  • zyski
  • należności od klientów,
  • a także planować wysokość obrotów i bieżących wydatków

Instrumenty finansowe wspomagające zachowanie płynności finansowej

Nawet w sytuacji, kiedy firma rozpoczyna działalność bądź nie posiada zbyt wielu kontrahentów, może zapewnić sobie płynność finansową, korzystając z pewnych instrumentów finansowych.
Te instrumenty to:

  • kredyt kupiecki – określany często jako pożyczka handlowa, będący pozabankową formą wsparcia finansowego, zwłaszcza dla początkujących przedsiębiorców. Takiego kredytu z odroczonym terminem płatności udziela kupującemu sprzedający. Jeśli firma nie posiada na tyle środków, by w szybkim terminie zapłacić za towar czy zrealizowaną usługę, to może poprosić kontrahenta o udzielenie takiego kredytu. Do zrealizowania transakcji wystarczy podpisanie umowy między stronami bądź zwyczajnie wystawienie faktury z odroczonym terminem. Sprzedający sam ustala termin spłaty, jednakże ze względu na duże ryzyko sprzedającego, kupujący jako zabezpieczenie takiego kredytu, musi często wykupić ubezpieczenie.
  • faktoring – czyli przejęcie bieżących faktur przez faktora (także banki np. ING Bank Śląski) i wypłaceniu gotówki faktorantowi (firmie odsprzedającej faktury). Faktor najczęściej jeszcze tego samego dnia przelewa środki na konto (ING oczekuje jeszcze potwierdzenia przez kontrahenta, że przyjął fakturę). Odbiorca faktury ma określony czas na realizację wpłaty, którą przekazuje już na konto faktora. Prywatne firmy wydłużają ten termin nawet do trzech miesięcy, banki oczekują na płatność do 15 dni, potem zwracają się do faktoranta o uregulowania zadłużenia. Faktoring nie obejmuje bowiem windykacji. Usługa ta jest odpłatna i najczęściej wiąże się z prowizją. Np. za fakturę o wartości 500 złotych ING Śląski policzy opłatę w wysokości 7,69 złotych. Czasem firmy oferują jeszcze prowadzenie windykacji czy wysyłanie monitów, w przypadku braku reakcji ze strony klienta. To jest jednak dodatkowo płatne i obciąża znacznie budżet przedsiębiorcy.
  • forfaitingu – to również opcja wykupu faktur, ale dotyczących średnio i długoterminowych zobowiązań. Forfaiting dotyczy przeważnie transakcji zagranicznych, choć niektóre firmy forfaitingowe zajmują się również skupowaniem faktur w obrocie krajowym. Forfaiting może dotyczyć odkupienia faktury z przejęciem jej ewentualnego windykowania, w przypadku późniejszego braku płatności (forfaiting właściwy) i jedynie odkupienia faktury bez brania na siebie ryzyka niewypłacalności klienta (forfaiting niewłaściwy).
  • leasingu, czyli zakupu środków trwałych. To również sposób na zwiększenie płynności finansowej. Firma nie musi inwestować większych środków, by zakupić komputery, samochody czy maszyny budowlane, a w ramach miesięcznej raty może funkcjonować i realizować zlecenia czy kontrakty.
  • funduszy podwyższonego ryzyka – alternatywa kredytu bankowego dla młodych przedsiębiorców bądź eksperymentalnych projektów. Fundusze typu private equity czy venture capital to sposób na pozyskanie środków dla nowych, ryzykownych czy bardzo drogich projektów. Tak zwani Aniołowie Biznesu w zamian za pewien pakiet udziałów w firmie czy procent w zyskach wspomagają finansowo dane przedsiębiorstwo.
  • dyskonto weksli – jeśli firma swoim kontrahentom wystawia weksle z odroczonym terminem płatności, to ma możliwość skorzystania z tak zwanego dyskonta weksli, czyli odkupienia ich przez bank przed wymaganym terminem płatności.
  • windykacji należności – to również sposób na zwiększenie płynności finansowej. Windykację firma może prowadzić samodzielnie bądź zlecić to jednostce zewnętrznej, ważne, by efekty takich działań były szybkie i pomyślne. Firmy windykujące odkupują dług, płacąc np. 80% jego wartości.

W zachowaniu płynności finansowej zdecydowanie również pomaga inwestowanie nadwyżek finansowych w takie produkty finansowe, które po pierwsze w razie trudnej sytuacji można łatwo upłynnić i które wypracują dodatkowe zyski, a więc akcje, fundusze czy obligacje.

 
Radosław Michaś – Specjalista ds. Kredytów, Leasingów i Funduszy Europejskich – Bankowość Firmowa.PL