Zapraszam do mojego premierowego odcinka podcastu Pożyczkowskaz, a w nim zajmiemy się tematem pożyczek unijnych.
Dla osób, które wolą czytać niż słuchać pod playerem znajduje się pełna transkrypcja odcinka.  

Zapraszam

Czym są pożyczki unijne, skąd się wzięły i czym się charakteryzują. Przykładowy Programu Regionalny - Jeremie 2.

Historia Unii Europejskiej i idea zjednoczonej Europy.

U podstaw europejskich tendencji zjednoczeniowych leży wspólna historia i kultura narodów zamieszkujących ten kontynent. Wśród teoretyków problemu są osoby, które dopatrują się pierwszych ruchów w kierunku zjednoczenia Europy już w starożytności czy wiekach średnich. Natomiast według mnie nie ma sensu sięgać aż tak daleko w głąb historii. Bez wątpienia jednak można stwierdzić, że zalążkiem Unii Europejskiej jest powstała 7 lat po wojnie Europejska Wspólnota Węgla i Stali. Pierwsze etapy integracji polegały na usprawnieniu współpracy gospodarczej właśnie w zakresie tych 2 surowców. Zachęceni sukcesem, jakim okazała się ta organizacja przywódcy państw członkowskich postanowili na konferencji w Mesynie w czerwcu '55 roku kontynuować próby integracyjne państw Europy Zachodniej. Owocem prac było podpisanie w roku '57 słynnych traktatów rzymskich, które weszły w życie rok później. I tak w '58 roku utworzono Europejską Wspólnotę Gospodarczą, czyli EWG. Na początku ściślejsza współpraca gospodarcza obejmowała 6 krajów. Od tego czasu do organizacji przystąpiło kolejnych 22 członków i udało się utworzyć ogromny jednolity rynek - tak zwany rynek wewnętrzny. Kolejny krok milowy w tworzeniu Unii Europejskiej w obecnym kształcie, to podpisany w 1992 roku traktat z Maastricht ustanawiający Unię Europejską, z kolei reformujący instytucje unijne traktat lizboński z 2007 roku wprowadził kolejne istotne zmiany. Unia Europejska wówczas nabyła osobowość prawną. Tak też organizacja, która na początku była wyłącznie unią gospodarczą stopniowo zaczęła obejmować różne obszary polityki - od klimatu, ochrony środowiska i zdrowia po stosunki zewnętrzne i bezpieczeństwo oraz sprawiedliwość i migrację. Polska jest członkiem Unii Europejskiej od 2004 roku. Na mocy traktatu akcesyjnego, podpisanego w 2003 roku w Atenach. Aktualnie Unia Europejska po rezygnacji z członkostwa przez Wielką Brytanię jest unią gospodarczą i polityczną zawartą pomiędzy 27 krajami europejskimi, które razem zajmują większą część kontynentu.

Polityka Spójności, Dochody budżetu, Perspektywy Finansowe.

Instytucje unijne realizują postawione przez Unię zadania, z których bardzo istotna jest aktywna polityka Rozwoju Regionalnego, zwana też Polityką Spójności lub Polityką Strukturalną. Jej głównym celem jest zmniejszenie różnic w rozwoju krajów i regionów, co zwiększa konkurencyjność krajów członkowskich i samej Unii na globalnym rynku. W latach 2014-2020 Unia przeznaczyła dla Polski 82,5 miliarda euro na zwiększenie atrakcyjności polskiej gospodarki, a także poprawę spójności społecznej i terytorialnej kraju, podnoszenie sprawności i efektywności administracji.

Na realizację swoich celów Unia Europejska dysponuje określonymi środkami finansowymi. Dochody budżetu Unii Europejskiej opierają się na tak zwanym systemie środków własnych, który obejmuje 4 główne źródła wpływów: - z opłat rolnych i składek cukrowych, ceł, podatku VAT i wpłat dokonywanych przez państwa członkowskie w zależności od wielkości ich Dochodu Narodowego. Pieniądze z budżetu Unii Europejskiej są przeznaczane głównie na wspólną politykę rolną - stanowi to około 45% wszystkich wydatków oraz politykę regionalną w postaci Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności. To z kolei około 35%.

Trzeba pamiętać, że unijny budżet opracowywany jest co roku, ale w Unii Europejskiej istnieje również średniookresowe planowanie budżetowe - w formie tak zwanych perspektyw finansowych zawieranych na okresy siedmioletnie, na przykład 2007 -2013, czy 2014-2020, a przed nami kolejna perspektywa finansowa na okres 2021-2027.

Struktura Funduszy Europejskich.

Największymi beneficjentami środków unijnych są bez wątpienia samorządy, potem długo nic i na 2 miejscu znajdują się najważniejsi z naszego punktu widzenia, czyli przedsiębiorcy. Najszerszy wachlarz pomocy do dyspozycji mają mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. Unia Europejska wydaje pieniądze za pośrednictwem różnego rodzaju funduszy, programów i instrumentów finansowych. 5 głównych funduszy wspiera rozwój gospodarczy wszystkich krajów Unii zgodnie z celami opisanymi w strategii Europa 2020. Dla małych i średnich przedsiębiorstw najważniejszymi są:

- Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, którego celem jest zmniejszanie różnic w poziomie rozwoju regionów w Unii. A także wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej Unii Europejskiej jako całości oraz

-Europejski Fundusz Społeczny. Głównym celem tego funduszu jest walka z bezrobociem w krajach członkowskich, a pieniądze z Europejskiego Funduszu Społecznego zwiększają możliwość zatrudnienia i kształcenia, a także wspieranie ludzi młodych i podejmowanie przez nich własnej działalności gospodarczej.

Programy unijne dla przedsiębiorstw.

Perspektywa na lata 2014-2020 jest wdrażana w Polsce poprzez:

- 16 programów regionalnych zarządzanych przez urzędy marszałkowskie poszczególnych województw oraz

- 6 krajowych programów operacyjnych zarządzanych z kolei przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. W ramach tych środków krajowych wsparcie dla MŚP zostało przewidziane przede wszystkim w ramach programu Inteligentny Rozwój oraz programu Polska Wschodnia.

- Program Inteligentny Rozwój to największy w Unii Europejskiej program, który finansuje badania, rozwój i innowacje. Głównym założeniem tego programu jest hasło "od pomysłu do rynku". Oznacza ono wsparcie powstawania innowacji, od tworzenia koncepcji niespotykanych produktów, usług czy technologii przez przygotowanie prototypów, aż po ich komercjalizację, czyli wprowadzania na rynek.

- Program Polska Wschodnia jest ponad regionalnym programem dla województw Polski wschodniej, mającym na celu wzrost konkurencyjności i innowacyjności tego regionu.

 Programy krajowe, o których przed chwilą wspomniałem to głównie znane wszystkim dotacje. Były one bardzo popularne w poprzedniej perspektywie finansowej na lata 2007- 2013. Ich dostępność zdecydowanie spadła, biorąc pod uwagę ofertę dla MŚP w bieżącej, trwające jeszcze perspektywie finansowej 2014-2020. Jeśli chodzi o dotacje, to największe szanse mają inwestycje realizowane w obszarach takich jak:

- projekty badawcze,

- wdrażanie innowacji,

- informatyzacja,

- rozwiązania ekologiczne,

- działalność za granicą,

- szkolenia.

 Z kolei Regionalne Programy Operacyjne zarządzane przez instytucje samorządowe, to głównie wsparcie poza dotacyjne, czyli instrumenty zwrotne w postaci poręczeń, kredytów i pożyczek. Co istotne, to warunki uzyskania środków finansowych w postaci kredytów i pożyczek są zdecydowanie łatwiejsze i bardziej preferencyjne w porównaniu z ofertą komercyjną.

Charakteryzują się na pewno niższym oprocentowaniem lub wręcz jego brakiem, a firmom łatwiej jest fil uzyskać fil tego typu finansowanie ze względu na bardziej liberalne podejście do analizy zdolności do spłaty zaciągniętego długu.

Za zarządzanie programem regionalnym odpowiada zarząd województwa jako tak zwana instytucja zarządzająca. W ramach swoich kompetencji zarząd podpisuje umowę o współpracę z menedżerem funduszy, czyli Bankiem Gospodarstwa Krajowego, który jest odpowiedzialny za prawidłowe wdrażanie instrumentów finansowych. Ze względu na to, że Bank Gospodarstwa Krajowego jest stosunkowo małą instytucją finansową i mówiąc wprost, nie dałby rady własnymi siłami ogarnąć całej logistyki związanej z udzielaniem i później rozliczaniem pożyczek unijnych bank ten na podstawie otrzymanych zgłoszeń wybiera profesjonalnych pośredników finansowych w ramach poszczególnych produktów, a następnie podpisuje z nimi umowy. Pośrednicy finansowi są odpowiedzialni na poziomie konkretnych województw za dystrybucję środków finansowych z ramienia właśnie Banku Gospodarstwa Krajowego do ostatecznych beneficjentów, czyli przedsiębiorców. Takich pośredników finansowych w przypadku każdego województwa jest zazwyczaj kilku i to oni prowadzą nabory, przeprowadzają analizy i to z nimi są podpisywane umowy pożyczkowe. Z punktu widzenia przedsiębiorcy nie jest jednak istotny cały łańcuch powiązań pomiędzy instytucjami unijnymi, zarządem województwa, Bankiem Gospodarstwa Krajowego i pośrednikami finansowymi. Od początku do końca cała procedura uzyskania pożyczki przez przedsiębiorcę odbywa się w jednym miejscu i w jednym konkretnym funduszu pożyczkowym.

 

Pożyczki unijne.

W każdym z województw funkcjonują różne rodzaje pożyczek, inaczej niż w przypadku klasycznych kredytów komercyjnych, w których bez względu na to, czy pójdziemy do oddziału danego banku w jednej miejscowości czy drugiej, gdzie zawsze oferowane są takie same produkty. W przypadku pożyczek unijnych wygląda to zdecydowanie inaczej. Ich rodzaj, maksymalne kwoty, przeznaczenie czy okres finansowania są uzależnione od potrzeb i kierunków rozwoju w nakreślonych dla konkretnego województwa. Oczywiście takie pożyczki mogą być do siebie zbliżone, jednak szczegółami będą się różnić. Dlatego można mówić o podobieństwach tych pożyczek, ale to, co oferują fundusze pożyczkowe na przykład w województwie dolnośląskim różnić się będzie od pożyczek przeznaczonych dla województwa łódzkiego.

Istotne jest również to, że pożyczki unijne nie są w ciągłej dostępności. Zawsze obowiązuje zasada kto pierwszy ten lepszy i może zdarzyć się, że w danym momencie zostanie wstrzymany nabór wniosków na pożyczki. Dzieje się tak dlatego, że po pierwsze na każde województwo jest przeznaczona konkretna pula środków określona w ramach konkretnego Funduszu Europejskiego, a po drugie Bank Gospodarstwa Krajowego pełniąc rolę menedżera dzieli przyznane pieniądze na transze i po wydatkowaniu przez pośrednika finansowego całości środków z danej transzy BGK sprawdza poprawność ich wydatkowania i dokonania rozliczeń przez pośrednika. Jeśli wszystko jest ok no, to uruchamiana jest kolejna transza. Dlatego czasem na złożenie wniosku trzeba poczekać miesiąc, dwa lub trzy aż po prostu BGK dokona analizy poprawności wydatkowania i rozliczania właśnie pieniędzy przez pośrednika.

Kolejna rzecz istotna jest taka, że umowa zawarta pomiędzy BGK a pośrednikiem finansowym może wskazywać na konieczność osiągnięcia określonych wskaźników, jak na przykład ilość przedsiębiorców, do których ta pożyczka powinna trafić, czy ilość start-upów, którzy powinni skorzystać z pożyczki i tak dalej. Takich wskaźników może być bardzo dużo, a ich osiągnięcie jest istotne w procesie późniejszej oceny dokonywanej przez BGK, jeśli chodzi o jakość współpracy z danym pośrednikiem. To jest istotne również ze względu na późniejsze ewentualne odnowienie umowy o współpracy pomiędzy pośrednikiem a BGK przy kolejnym projekcie unijnym. Dlatego też może się również zdarzyć sytuacja, że początkowo w ogłoszeniu o naborze podano maksymalną kwotę dostępnej pożyczki na poziomie powiedzmy 1,5 miliona złotych, a po jakimś czasie zostanie ona ograniczona do 800 czy nawet 300 tysięcy zł. W ten to właśnie sposób pośrednik finansowy stara się doprowadzić do osiągnięcia zakładanej wartości danego wskaźnika. Dlatego tak istotne jest pilnowanie i śledzenie ogłoszeń o naborach i składanie wniosków stosunkowo szybko, żeby po prostu móc skorzystać z pożyczki jak najszybciej i na warunkach, które są początkowo określone w regulaminie.

Ogłaszając nabór na konkretny rodzaj pożyczki, pośrednik finansowy określa w regulaminie, kto może się ubiegać o pożyczkę, na co można ją wydatkować, jakie jest oprocentowanie pożyczki, jakie są zasady przyznawania takich pożyczek i to, co jest istotne to to, że nawet w obrębie jednego województwa jednego rodzaju pożyczek nabory prowadzone przez różnych pośredników mogą się różnić szczegółami. Generalnie są to zbliżone produkty do siebie, ale mają różne zapisy szczegółowe w regulaminie, więc warto jest czytać i porównywać karty produktów i regulaminy w poszczególnych funduszach pożyczkowych, żeby później się nie zdziwić w momencie składania wniosku, że został on na przykład odrzucony na etapie analizy formalnej.

 

Program Regionalny Jeremie2.

Programu Regionalnego jakim jest Jeremie2. Jest to projekt realizowany w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych województwa Łódzkiego, Mazowieckiego, Wielkopolskiego i Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020 i jest on kontynuacją realizowanej w ramach perspektywy finansowej 2007-2013 inicjatywy JEREMIE, celem Jeremie2 jest zwiększenie aktywności inwestycyjnej przedsiębiorców pochodzących właśnie z tych 4 województw poprzez wzmocnienie ich pozycji i zwiększanie ich konkurencyjności na rynku. Program ten ma za zadanie, stymulowanie i rozwijanie działalności gospodarczej oraz wdrażanie przez małe i średnie przedsiębiorstwa projektów inwestycyjnych prowadzących do zwiększania skali innowacji w tych przedsiębiorstwach.

 

  • Jak to działa? 

Jeremie 2 to program realizowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych tych 4 województw i oparty jest na odnawialnym mechanizmie finansowym. Oznacza to, że raz wydatkowane środki wracają i ponownie są inwestowane przez pośredników finansowych. Dzięki temu możliwe jest zabezpieczenie kapitału na inwestycje dla większej ilości firm z sektora MŚP, które nie miałyby dostępu do produktów oferowanych przez banki komercyjne, bo na przykład działają zbyt krótko na rynku, nie posiadają historii kredytowej, czy wystarczającej ilości zabezpieczeń aczkolwiek z mojego doświadczenia widać, że jednak te kwestie zabezpieczeń są dosyć istotne przy analizie zdolności do spłaty długu przez wnioskodawców i dosyć mocno przyglądają się zaproponowanym przez przedsiębiorców zabezpieczeniom.

 

  • Kto może skorzystać z programu Jeremie2?

Mogą skorzystać przedsiębiorstwa, które mają właśnie trudności z pozyskaniem kapitału na rozwój swojej działalności. Program ten jest skierowany do:

 - przedsiębiorców z właśnie z sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw,

- osób bezrobotnych, które zdecydują się na otwarcie działalności, a także

- przedsiębiorców w początkowej fazie rozwoju, czyli start upów, którzy w nomenklaturze Unii Europejskiej funkcjonują jako podmioty do 2 roku życia takiego przedsiębiorstwa.

 Program ten ma pomóc przede wszystkim tym podmiotom, które planują założenie firmy albo prowadzą już działalność gospodarczą na terenie województwa Łódzkiego, Mazowieckiego, Wielkopolskiego i Zachodniopomorskiego

- zatrudniają pomiędzy 1 a 250 pracownikami,

- mają obrót roczny maksymalnie do 50 milionów euro oraz

- posiadają sumę bilansową do 43 milionów euro.

 

  • Przeznaczenie pożyczki.

Środki z pożyczki muszą być przeznaczone na finansowanie działalności gospodarczej w zakresie budowy, rozbudowy lub rozszerzenia działalności gospodarczej, więc nie mogą to być wydatki przeznaczone na jakieś rzeczy niezwiązane z prowadzoną działalnością przez przedsiębiorcę. A więc na co konkretnie można wydać te pieniądze? Jest to na przykład:

 - realizacja zmian procesu produkcyjnego przez wdrażanie nowych rozwiązań technicznych lub technologicznych,

- unowocześnienie składników majątku trwałego trwałego przez zakup maszyn, czy urządzeń ewentualnie środków transportu związanych bezpośrednio z celem realizowanego przedsięwzięcia,

- budowa instalacji i urządzeń sprzyjających oszczędności surowców i energii,

- informatyzacja przedsiębiorstwa,

- dostosowanie przedsiębiorstwa do standardów krajowych i unijnych,

- tworzenie nowych miejsc pracy.

 

  • Jakie są wykluczenia w finansowaniu?

Otrzymane środki finansowe nie mogą być przeznaczone na:

- pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej,

- finansowanie celów konsumpcyjnych,

- spłata pożyczek i kredytów,

- spłatę zobowiązań publicznoprawnych.

 

 

Pozdrawiam