Kto może ubiegać się o pożyczki ze środków z Unii Europejskiej?

 

Odpowiedź na to pytanie jest zarazem prosta, jak i trudna. Prosta, bo wystarczy powiedzieć, że pożyczki unijne przeznaczone są dla przedsiębiorstw, a więc nie są one dostępne dla osób nie prowadzących działalności. A trudna, bo nie każde z przedsiębiorstw może się o nią ubiegać.

Wnioskodawca musi spełnić szereg kryteriów. Na szczęście w większości przypadków są one dosyć ewidentne i większość przedsiębiorstw je spełnia. Wymagania, o których powiem, są jednolite dla pożyczek oferowanych w całej Polsce i jest ich 10.

Pierwsze z nich omówię dzisiaj, a następne w kolejnym odcinku poradnika. Należy pamiętać, że poza tymi 10 kryteriami pośrednicy finansowi mogą wprowadzić do Regulaminu dodatkowe kryteria warunkujące możliwość ubiegania się o pożyczkę. Jednak jest to zależne od konkretnego produktu i dlatego zawsze uważnie należy czytać regulamin pożyczki, czy nie pojawiły się tam inne kryteria dostępności poza omówionym przeze mnie.

To, co na pewno wyróżnia pożyczki unijne to fakt, że o taką pożyczkę można ubiegać się już od pierwszego dnia działalności. W przypadku kredytów i pożyczek bankowych zazwyczaj są nałożone ograniczenia dopuszczające finansowanie podmiotów w zależności od ich formy prawnej. Jest to na przykład minimum 12 miesięcy dla indywidualnych działalności, a w przypadku różnego rodzaju spółek - 24 czy nawet 36 miesięcy nieprzerwanego okresu funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Część środków w ramach funduszy unijnych może być przeznaczonych na pożyczki dla mikroprzedsiębiorców typu startup, tj. działających na rynku nie dłużej niż 24 miesiące. Pożyczki takie zazwyczaj objęte są dodatkowymi preferencjami dotyczącymi oprocentowania i zakresu kosztów kwalifikowanych, czyli tego, na co można wydać środki pochodzące z pożyczki. Przez przedsiębiorstwo typu startup w rozumieniu przepisów unijnych określa się takie przedsiębiorstwo, które w momencie zawarcia umowy pożyczki działa na rynku nie dłużej niż 2 lata od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, przy czym ten dwuletni okres liczony jest dla osób fizycznych od daty rozpoczęcia wykonywania działalności określonej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dlatego ewentualne zawieszenie takiej działalności na dowolny okres nie wstrzymuje biegu tych 24 miesięcy. W przypadku kredytów bankowych zazwyczaj okres życia podmiotu liczy się na nowo od odwieszenia działalności w CEIDG. Dla spółek cywilnych i kapitałowych okres 24 miesięcy liczy się od daty zawarcia umowy spółki. Dla pozostałych spółek handlowych i oddziałów przedsiębiorstw zagranicznych od daty rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, a dla przedsiębiorstw zagranicznych od daty zawarcia umowy spółki lub daty rejestracji w odpowiednim rejestrze - w zależności od konstrukcji prawnej przedsiębiorstwa zagranicznego. Należy pamiętać o tym, że jakiekolwiek przekształcenie lub zmiana formy prawnej wnioskodawcy traktowana jest jako kontynuacja dotychczas prowadzonej działalności, a nie rozpoczęcia prowadzenia nowej działalności gospodarczej.

Kryteria i zasady dopuszczalności ubiegania się o pożyczkę unijną i wydatkowania tej pożyczki?

O pożyczkę ze środków Funduszu mogą ubiegać się przedsiębiorstwa, które spełniają łącznie następujących 10 warunków.

  1. Nie znajdują się w trudnej sytuacji w rozumieniu odpowiednich przepisów unijnych.

 Zgodnie z nimi przedsiębiorstwo uznaje się za znajdujące się w trudnej sytuacji, jeżeli bez interwencji państwa prawie na pewno będzie skazane na zniknięcie z rynku w perspektywie krótko lub średnioterminowej.

Przedsiębiorstwo uznaje się za znajdujące się w trudnej sytuacji, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:

- W przypadku spółki charakteryzującej się ograniczoną odpowiedzialnością wspólników poniesione straty przekraczają więcej niż połowę kapitału podstawowego. Trzeba pamiętać, że nie chodzi tu o wykluczenie z możliwości finansowania spółki, która ma 5000 zł kapitału zakładowego i wygenerowała stratę w kwocie 3000 zł. Musi zajść wcześniej wspomniana przeze mnie przesłanka, że bez interwencji państwa spółka jest skazana na zniknięcie z rynku w krótkim lub średnim okresie.

- Druga okoliczność dotyczy spółki, w której przynajmniej niektórzy wspólnicy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za długi spółki. W tym przypadku o trudnej sytuacji mówimy, gdy więcej niż połowa kapitału spółki według dokumentów księgowych została utracona wskutek poniesionych strat. W tym przypadku jest więc mowa o kapitałach własnych spółki, a nie o kapitale podstawowym czy zakładowym, jak miało to miejsce w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.

- Trzecia okoliczność dotyczy przedsiębiorstwa, które jest przedmiotem zbiorowego postępowania upadłościowego lub zgodnie z prawem krajowym spełnia kryteria objęcia zbiorowym postępowaniem upadłościowym na wniosek wierzycieli.

Nad tym kryterium chciałbym się zatrzymać na dłużej, ponieważ większość moich klientów to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, aczkolwiek to kryterium odnosi się również do innych form prawnych prowadzonej działalności. Należy podkreślić, że to kryterium, o którym przed chwilą powiedziałem nie dotyczy startupów.

Jakie są przesłanki upadłości i powody objęcia zbiorowym postępowaniem upadłościowym na wniosek wierzycieli?

Podstawowym warunkiem postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest popadnięcie w stan niewypłacalności. Dłużnik musi utracić płynność finansową, co powoduje, że nie jest lub w niedługim czasie nie będzie mógł regulować swoich zobowiązań pieniężnych wobec wierzycieli. Mowa jest tu o zbiorowym postępowaniu upadłościowym. Chodzi więc o sytuację, w której przedsiębiorstwo posiada przeterminowane długi wobec więcej niż jednego wierzyciela.

Utrata płynności to sytuacja, która ma miejsce, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące. Dłużnik jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące.

Prawo upadłościowe identyfikuje więc dwie niezależne przesłanki wskazujące na powstanie stanu niewypłacalności przedsiębiorstw. Pierwszą z nich nazywamy przesłanką płynnościową, a jej istotą jest utrata zdolności do spłaty zobowiązań pieniężnych. Przesłanka ta dotyczy każdego przedsiębiorcy, bez względu na formę prawną prowadzonej działalności. Może więc to być osoba fizyczna, spółka osobowa czy też spółka kapitałowa. Z kolei druga, to przesłanka majątkowa inaczej nazywana jest zadłużeniową lub bilansową. Występuje ona wtedy, gdy przez okres minimum 24 miesięcy utrzymuje się przewaga zobowiązań dłużnika nad wartością jego majątku. Druga przesłanka nie dotyczy osób fizycznych, lecz podmiotowo ogranicza się do przedsiębiorstw działających w formie przede wszystkim spółek kapitałowych oraz osobowych, ale z wyłączeniem spółek, w których co najmniej jednym wspólnikiem odpowiadającym za zobowiązania przedsiębiorstwa całym swoim majątkiem jest osoba fizyczna.

Szczególną formą upadłości jest tak zwana upadłość konsumencka. Stosujemy ją względem osób fizycznych, które nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej, a od 2020 roku także do przedsiębiorców wpisanych do CEIDG.

Dla określenia stanu niewypłacalności nie istotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Nie istotne jest również to, jaka jest przyczyna nie wykonywania tych zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków na realizację swoich zobowiązań. Lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań z innych przyczyn.

  1. Na takim przedsiębiorcy nie może ciążyć obowiązek zwrotu pomocy publicznej wynikający z decyzji Komisji Europejskiej uznającej pomoc za niezgodną z prawem oraz ze wspólnym rynkiem lub wynikający z orzeczenia sądu krajowego lub unijnego.

W przypadku, gdy beneficjent nie zastosował się do tego typu decyzji i nie zwrócił środków wraz z odsetkami w wyznaczonym terminie lub gdy beneficjent otrzymał dofinansowanie na podstawie dokumentów podrobionych lub przerobionych lub dokumentów potwierdzających nieprawdę. Beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania wsparcia finansowego na okres 3 lat od dnia dokonania zwrotu środków przez niego do właściwej instytucji 

  1. Przedsiębiorca ubiegający się o pożyczkę unijną musi być osobą fizyczną, osobą prawną albo jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której właściwa ustawa przyznaje zdolność prawną.

Czym jest zdolność prawna i jak się ją nabywa? Jest to możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych. Należy ją odróżnić od zdolności do czynności cywilnoprawnych. Czyli na przykład możliwości zawierania umów. Można mieć więc zdolność prawną, na przykład być właścicielem nieruchomości, ale nie mieć zdolności do czynności prawnej, na przykład z powodu ubezwłasnowolnienia i nie można jej sprzedać.

Osoby prawne i jednostki organizacyjne nabywają zdolność prawną z reguły wtedy, gdy powstaną. Może to być jednak uzależnione na przykład od wpisu do odpowiedniego rejestru. Dlatego dla pewności lepiej na przykład złożyć wniosek o pożyczkę dla spółki jawnej dopiero w momencie, gdy pojawi się ona w rejestrze, a nie gdy zostanie zawarta umowa tej spółki. Przepisy co prawda przyznają zdolność prawną spółkom z o.o. czy S.A. w organizacji, a więc w okresie między zawarciem umowy spółki, a wpisem do rejestru, ale tak jak wspomniałem, dla pewności lepiej wstrzymać się do czasu zorganizowania spółki pod kątem formalnym i dopiero wtedy aplikować o pożyczkę unijną.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą nabywają zdolność prawną na takich samych zasadach jak osoby nie prowadzące działalności, czyli od chwili urodzenia. Tacy przedsiębiorcy nie są jednostkami organizacyjnymi ani osobami prawnymi, nie nabywają więc zdolności prawnej dopiero z chwilą rejestracji działalności, czyli tak jak przed chwilą powiedziałem od chwili urodzenia.

  1. Przedsiębiorca najpóźniej w dniu składania wniosku lub zawarcia umowy, posiada siedzibę lub oddział w województwie, którego dotyczy konkretna pożyczka i można to zweryfikować na podstawie dokumentów rejestrowych.

Przypadku, gdy przedsiębiorca nie posiada ujawnionego w CEIDG stałego lub dodatkowego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, taki przedsiębiorca może otrzymać wsparcie pod warunkiem, że posiada adres zamieszkania na terenie właściwego województwa. Należy pamiętać, że przykładowo przedsiębiorca prowadzący działalność we Wrocławiu nie otrzyma pożyczki z puli przeznaczonej dla przedsiębiorców, na przykład z województwa Mazowieckiego, chyba że zamierza w tym województwie przeprowadzić inwestycję polegającą na przykład na zakupie maszyny, która będzie w tym województwie pracować na przykład w wynajętej w tym celu hali

Pozostałe 6 warunków, które przedsiębiorca ubiegający się o pożyczkę z funduszy europejskich musi spełnić omówię w trakcie naszego kolejnego spotkania, a na dzisiaj to wszystko. Zapraszam do słuchania kolejnych odcinków poradnika i do usłyszenia.