Sytuacja na rynku kredytowym – kredyty dla przedsiębiorstw – I kwartał 2020 r.

  • Polityka kredytowa: kontynuacja nieznacznego zaostrzenia kryteriów udzielania kredytów dla przedsiębiorstw. Jedynie dla krótkoterminowych kredytów dla MSP banki delikatnie złagodziły kryteria; brak istotnych zmian warunków udzielania kredytów.
  • Popyt na kredyt: kontynuacja dotychczasowych trendów – spadek popytu. W ostatnim kwartale w przypadku obu grup przedsiębiorstw (MSP oraz dużych), banki zaobserwowały znacznie silniejszy spadek popytu na kredyty długoterminowe niż krótkoterminowe. Szczególnie duży spadek popytu odnotowano w przypadku kredytów długoterminowych dla małych i średnich przedsiębiorstw, który zaobserwowała ponad połowa banków działających w Polsce.
  • Oczekiwania na I kwartał 2020 r.: dalsze umiarkowane zaostrzenie polityki kredytowej dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz dalszy spadek popytu.

Jak co kwartał Departament Stabilności Finansowej NBP opublikował raport poświęcony sytuacji na rynku kredytowym. Raport został przygotowany w oparciu o wyniki ankiet przeprowadzonych wśród przewodniczących komitetów kredytowych 24 największych banków działających na polskim rynku.

Raport ten pokazuje kierunek zmian polityki kredytowej, tj. kryteriów i warunków udzielania kredytów, a także zmian popytu na kredyty w polskim systemie bankowym jakie zostały zaobserwowane w IV kwartale 2019 r. Dodatkowo zostały zaprezentowane przewidywania na I kwartał 2020 r.

W IV kwartale 2019 r. ankietowane banki w umiarkowanym stopniu zaostrzyły kryteria udzielania kredytów krótko- i długoterminowych dla segmentu dużych przedsiębiorstw. Zaś wobec małych i średnich przedsiębiorstw - banki nieznacznie zaostrzyły politykę udzielania kredytów długoterminowych, z drugiej jednak strony pojedyncze z nich złagodziły kryteria przyznawania kredytów krótkoterminowych.

Ankietowane banki oceniły, że praktycznie minimalnie zmieniły warunki przyznawania kredytów dla przedsiębiorstw – w niewielkim stopniu zwiększyły wymagania dotyczące zabezpieczeń kredytów. Natomiast  pozostałe warunki udzielania kredytów dla przedsiębiorstw pozostały na takim samym poziomie.

Banki, które zaostrzyły politykę kredytową w IV kwartale 2019 r., uzasadniały to możliwością pogorszenia się uwarunkowań gospodarczych, sytuacji największych kredytobiorców oraz podniesieniem się ryzyka branży (m.in. budowlanej, paliwowej i stoczniowej). Pojedyncze banki zacieśnienie polityki kredytowej uzasadniały wzrostem presji konkurencyjnej oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelu kredytowym.

W IV kwartale 2019 r. banki uczestniczące w badaniu zauważyły wyraźne osłabienie popytu na kredyt długoterminowy dla przedsiębiorstw. Szczególnie duży spadek wystąpił w przypadku takich kredytów dla sektora MSP.  Natomiast w segmencie kredytu krótkoterminowego banki zaobserwowały tylko niewielką zmianę zapotrzebowania.

Banki, które odczuły spadek popytu na długoterminowe kredyty dla przedsiębiorstw, uzasadniały go głównie spadkiem zapotrzebowania na finansowanie środków trwałych oraz wykorzystaniem przez przedsiębiorstwa alternatywnych źródeł finansowania. Do spadku popytu przyczyniły się w największym stopniu  czynniki nieobjęte ankietą, m.in. spodziewane spowolnienie gospodarcze oraz brak stabilności warunków prowadzenia działalności w przyszłości, w tym kosztów energii, dostępność zasobów ludzkich, zmiany legislacyjne, ograniczenie dostępności środków z UE. W opinii banków wpływ na mniejszy spadek popytu na krótkoterminowe kredyty dla przedsiębiorstw w stosunku do apetytu na finansowanie długoterminowe mogło mieć mimo wszystko większe zapotrzebowanie na finansowanie zapasów i kapitału obrotowego, a w pojedynczych przypadkach złagodzenie warunków udzielania kredytów.

Na I kwartał 2020 r. banki przewidują: kontynuację umiarkowanego zaostrzania polityki kredytowej dla małych i średnich przedsiębiorstw w segmencie krótko- i długoterminowych kredytów, spadek popytu na kredytu dla dużych oraz małych i średnich przedsiębiorstw.